แนวทางการแยกประเภทขยะในโรงพยาบาลอย่างถูกสุขลักษณะ

                ในโรงพยาบาลเป็นสถานที่รวมตัวของบุคลากรทางการแพทย์ ผู้ป่วยภายใน ผู้ป่วยภายนอก และบุคคลทั่วไป จึงทำให้มีปริมาณขยะต่อวันค่อนข้างสูง และการแยกประเภทขยะจึงเป็นเรื่องที่สำคัญ นอกจากจะช่วยกำจัดขยะแต่ละประเภทให้ถูกวิธี อีกทั้งยังช่วยลดการแพร่เชื้อ เสริมสร้างความสะอาดและสุขอนามัยให้กับผู้ที่มายังโรงพยาบาล การเลือกถังขยะและถุงขยะเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้การแยกขยะเป็นไปตามมาตรการที่ทางโรงพยาบาลได้ระบุไว้

 

 

วิธีการแยกขยะประเภทต่าง ๆ ในโรงพยาบาล

การแยกประเภทขยะในโรงพยาบาลจะแตกต่างจากการแยกขยะโดยทั่วไป โดยมีสิ่งสำคัญที่ต้องคำนึงถึงอย่างขยะแต่ละชนิด สีของถุงขยะ สีและรูปแบบของถังขยะ และวิธีจัดการกับขยะตามแต่ละประเภท ซึ่งในบทความนี้ได้รวบรวมข้อมูลประเภทขยะจากหลากหลายโรงพยาบาลมารวมไว้ในที่นี้หมดแล้ว

                1.ขยะทั่วไป

                ขยะทั่วไปเป็นขยะที่ไม่ติดเชื้อ ไม่เกี่ยวกับการตรวจวินิจฉัยโรค การดูแลรักษา หรือก็อะไรก็ตามที่เกี่ยวกับงานแพทย์ จะเป็นขยะตามโรงอาหาร สำนักงาน ห้องพักแพทย์มากกว่า โดยขยะเหล่านี้ได้แก่ เศษอาหาร กระดาษ พลาสติก วัสดุสำนักงาน เป็นต้น

(หาภาพสินค้าเจนบรรเจิดถังขยะแบบฝาเรียบพร้อมเท้าเหยียบ , ถังขยะติดล้อแบบฝาเรียบ มาแปะสำหรับขยะทั่วไป)

                สำหรับขยะทั่วไปถังขยะควรเลือกใช้ถังขยะแบบฝาเรียบพร้อมเท้าเหยียบ , ถังขยะติดล้อแบบฝาเรียบ ที่ทำมาจากพลาสติก โดยให้เลือกถังขยะใหญ่เพื่อสามารถรองรับปริมาณขยะได้มาก ฝาปิดมิดชิดเพื่อป้องกันกลิ่น เชื้อโรค และสัตว์อื่น ๆ มาคุ้ยเขี่ย ทางที่ดีควรเลือกแบบมีล้อเพื่อให้ง่ายต่อการเคลื่อนย้าย ควรทำความสะอาดเป็นประจำทุกวันเพื่อความสุขอนามัย


 

                ถุงขยะควรเลือกใช้ถุงสีดำ ซึ่งเป็นถุงที่บุคคลทั่วไปเข้าใจกันเป็นอย่างดีว่าทิ้งขยะทั่วไปได้ โดยวิธีการจัดการกับถุงขยะเมื่อปริมาณขยะที่ใกล้จะเต็มแล้ว ให้นำเชือกฟางมามัดปากถุงไว้ และติดป้ายให้เรียบร้อยว่า “ส่งกำจัด” แต่ในกรณีที่ขยะทั่วไปเป็นเศษอาหาร ควรที่จะมีอีกถุงแยกไว้โดยเฉพาะ

               

 

                2.ขยะรีไซเคิล

                ขยะรีไซเคิล คือขยะที่สามารถนำกลับไปใช้ใหม่ได้ ยกตัวอย่างเช่น กระดาษ โลหะ แก้ว พลาสติก ซึ่งต้องเป็นขยะที่ไม่ติดเชื้อ ไม่มีการปนเปื้อนของเศษอาหาร ในขณะที่ตัวโลหะหรือแก้วก็ต้องไม่ใช่ของมีคม หากเป็นของมีคมจะไม่ถูกจัดในหมวดนี้

(หาภาพสินค้าเจนบรรเจิดถังแบบมีช่องพร้อมบานสวิงและถังขยะแบบฝาเรียบพร้อมเท้าเหยียบ สำหรับขยะรีไซเคิล)

                สำหรับถังขยะรีไซเคิลที่ควรเลือกใช้ก็จะเป็นตะกร้าที่สามารถมองเห็นภายในได้ จะเหมาะกับการทิ้งขวดน้ำ หรือกระดาษ ในขณะที่ถังแบบมีช่องพร้อมบานสวิงและถังขยะแบบฝาเรียบพร้อมเท้าเหยียบ ก็สามารถใช้ได้เช่นกัน 

(หาภาพสินค้าเจนบรรเจิดถุงขยะสีใสมาแปะ)

                ในส่วนของถุงขยะที่ควรเลือกใช้ไม่มีการกำหนดที่ตายตัว ขึ้นอยู่กับมาตรการของแต่ละโรงพยาบาลเลยว่าจะเลือกใช้สีอะไร โดยส่วนใหญ่แล้วจะเลือกเป็นสีฟ้า สีเขียว หรือถุงสีใส วิธีการจัดการก็คือ ใช้เชือกฟางมัดให้เรียบร้อย หากเป็นของที่ใหญ่เกินกว่าจะใส่ถุง อย่างเช่น กล่องลังให้ใช้เชือกฟางมัดไว้เป็นกอง ๆ ก่อนส่งไปยังหน่วยงานต่อไป

 

                3.ขยะอันตราย

                ขยะอันตราย คือ ขยะที่มีพิษเป็นอันตรายต่อมนุษย์และสิ่งแวดล้อม โดยลักษณะของขยะประเภทนี้ ได้เแก่ ใบมีด เศษโลหะ กระป๋องสเปรย์ หลอดไฟ ถ่านไฟฉาย ยาที่หมดอายุ และสารเคมี เป็นต้น โดยจะต้องไม่ใช่ขยะติดเชื้อ


 

                สำหรับตัวถุงขยะตามแต่ละโรงพยาบาลก็ไม่ได้มีกำหนดชัดเจนเช่นเดียวกัน ขึ้นอยู่ตามแต่ละโรงพยาบาลเลยว่าจะใช้แบบไหน โดยส่วนใหญ่แล้วจะใช้สีเทา สีส้ม หรือสีเหลือง ในส่วนของถังขยะที่เลือกใช้ไม่จำต้องมีขนาดใหญ่ แต่ให้เลือกเป็นถังขยะเท้าเหยียบ

(หาภาพสินค้าเจนบรรเจิดถุงขยะสีเทามาแปะ)

                ในส่วนของการจัดการขยะหากเป็นวัสดุของแข็งให้ใส่ถุงพลาสติกและมัดด้วยเชือกฟางให้เรียบร้อย ถ้าขยะเป็นสารปรอท ให้หากล่องพลาสติกหรือกล่องกระดาษมาใส่ก่อนแล้วค่อยนำไปใส่ถุง และยาที่หมดอายุให้ทำการรวมใส่ขวดจากนั้นค่อยนำมาทิ้งใส่ถุง

 

                4.ขยะติดเชื้อ

                ขยะติดเชื้อเป็นขยะที่ต้องการใช้ความระมัดระวังในการเก็บสูง เนื่องจากขยะประเภทนี้สามารถแพร่กระจายเชื้อได้ เป็นขยะที่เกิดจากการวินิจฉัยโรค การรักษา หรืออะไรก็ตามที่เกี่ยวกับงานแพทย์ทั้งหมด สามารถแบ่งแยกขยะติดเชื้อออกเป็น 2 ประเภท ดังนี้

                4.1ขยะติดเชื้อไม่มีคม

                สำหรับขยะติดเชื้อไม่มีคม ได้แก่ เลือด สารคัดหลั่ง ของเสียจากร่างกาย ชิ้นส่วนหรือเศษเนื้อมนุษย์ อวัยวะภายใน อุปกรณ์การแพทย์ต่าง ๆ เช่น สำลีทำแผล ผ้าก๊อซทำแผล กระบอกเจาะเลือด กระบอกฉีดยา รวมไปถึงผ้าอ้อมและผ้าอนามัย


                ถุงขยะติดเชื้อจะต้องเลือกใช้สีแดง ในขณะที่ตัวถังควรเลือกแบบถังขยะเท้าเหยียบ วิธีการจัดการเมื่อปริมาณขยะมี 2 ใน 3 ส่วนของตัวถุง ให้ทำการหาเชือกฟางมามัดปากถุงให้เรียบร้อย แล้วซ้อนกันเป็น 2 ชั้นเพื่อความปลอดภัย พร้อมติดป้ายชื่อของหน่วยงานและระบุว่าขยะติดเชื้อ

                4.2ขยะติดเชื้อมีคม

                ในส่วนของขยะติดเชื้อมีคม  ก็ใช้ความระมัดระวังในการเก็บที่สูงไม่แพ้กัน เพราะเนื่องจากเป็นขยะที่ทำให้เกิดบาดแผลได้ ดังนั้นวิธีการจัดการขยะประเภทนี้จะแตกต่างจากขยะอื่น ๆ ตัวอย่างเช่น เข็มฉีดยา เข็มเย็บแผล หลอดแก้ว แผ่นสไลด์ ใบมีด เป็นต้น


                ลักษณะของตัวเก็บขยะจะไม่ได้มาในรูปแบบของถัง แต่มาในลักษณะกล่องพลาสติกขนาดเล็กที่มีฝาปิดจากด้านบนมากกว่า หรืออาจเป็นกระป๋องสำหรับทิ้งของมีคมโดยเฉพาะ หรือเป็นกล่องปลดเข็ม โดยจะต้องใช้เป็นสีแดง

เมื่อขยะมีปริมาณ 3 ใน 4 ส่วนของกล่อง จากนั้นทำการผนึกให้ดี แล้วนำใส่ถุงสีแดงพร้อมระบุแบบเดียวกันกับขยะติดเชื้อไม่มีคม หากขยะมีคมขนาดใหญ่เกิดกว่ากล่องที่บรรจุ ให้มาทิ้งในแกลลอนแทน โดยทำการปิดฝาให้แน่น แปะก๊อซเทปพันรอบ พร้อมระบุว่าเป็นขยะติดเชื้อและชื่อหน่วยงาน

               

 

                การแต่งกายของผู้ที่ปฏิบัติหน้าที่แยกขยะในโรงพยาบาล

                นอกจากการแยกประเภทขยะและเลือกใช้ถังขยะสำหรับโรงพยาบาล แล้ว การแต่งกายของผู้ปฏิบัติหน้าที่แยกขยะก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน โดยจะต้องยึดและอิงการแต่งตัวนี้ เพื่อความปลอดภัยของตัวเองและความถูกสุขอนามันเป็นหลัก

(ภาพพนักงานทำความสะอาดในโรงพยาบาล)

                1.หมวกคลุมผม สวมเพื่อป้องกันการสัมผัส หากใครที่มีผมยาวจะต้องรวบมัดให้เรียบร้อยก่อนที่จะคลุมผม

                2.แว่นตานิรภัย ในกรณีที่ไปเก็บขยะตามพื้นที่เสี่ยงหรือโรคที่สามารถแพร่ติดกันได้ง่ายอย่างเช่น Covid - 19 จะต้องสวมตลอดเวลาเพื่อป้องกันละอองเชื้อโรคที่มีโอกาสมาสู่ตัวเราได้

(*** สามารถแปะลิ้งค์บทความ Covid - 19 ได้ค่ะ)

                3.หน้ากากอนามัย สามารถป้องกันเชื้อโรคเข้าสู่ตัวเราและป้องกันเชื้อโรคจากตัวเราสู่คนอื่น เป็นอีกไอเท็มที่ไม่ควรขาดสำหรับใครก็ตามที่ปฏิบัติงานในโรงพยาบาล

                4.ถุงมือยาขนาดยาวและหนา เพื่อป้องกันเชื้อโรคปนเปื้อนที่เข้ามารวมทั้งหากจัดเก็บของที่มีคมก็จะไม่สามารถบาดได้

                5.เสื้อคลุมตัวขนาดยาวที่ทำจากพลาสติก สำหรับป้องกันการปนเปื้อน การกระเด็นของขยะ และไม่ให้เชื้อโรคเกิดการแพร่ะระบาด

                6.รองเท้าบู๊ททำจากยาง เป็นอีกไอเท็มที่สามารถป้องกันสิ่งต่าง ๆ ได้ดี ไม่ว่าจะปฏิบัติงานในพื้นที่ไหนจะต้องใส่รองเท้าบู๊ทเป็นประจำ เพื่อลดการสัมผัสเชื้อโรค และเป็นรองเท้าที่สามารถทำความสะอาดได้ง่าย

               

            ขั้นตอนการปฏิบัติงานของผู้แยกขยะเบื้องต้น

            การแยกขยะตามแต่ละประเภทเป็นปัจจัยหนึ่งที่ช่วยในการจัดเก็บขยะเท่านั้น แต่ในแง่ของหลักปฏิบัตินั้นมีมากมายหลายอย่าง ซึ่งตามแต่ละโรงพยาบาลอาดมีข้อระเบียบที่ไม่เหมือนกัน แต่โดยคร่าว ๆ แล้วจะมีดังนี้


                1.แยกประเภทขยะให้ถูกตามแต่ละประเภทได้กำหนดไว้

                2.ห้ามนำขยะติดเชื้อมาแยกภายหลัง ไม่เช่นนั้นอาจเกิดการแพร่กระจายของเชื้อโรคได้

                3.ขยะติดเชื้อที่เป็นของเหลวสามารถเททิ้งลงชักโครก หรืออ่างสำหรับเทสารคัดหลั่ง และต้องราดน้ำตามด้วยทุกครั้ง

                4.หากมีขยะติดเชื้อตกหล่น จะต้องใช้ที่คีบ หรือถุงมือหนาในการหยิบจับขยะชิ้นนั้น และทำความสะอาดบริเวณนั้นให้สะอาด

                5.ในส่วนของรถเข็นขนขยะไปยังที่จุดพัก ควรเลือกผิวเรียบ ผนังหนาทึบ ป้องกันการมองเห็นของสัตว์ต่าง ๆ อาจะเลือกใช้ ถังขยะติดล้อแบบฝาเรียบ ถังขยะใหญ่ติดล้อ หรือเลือกใช้รถเข็นสเตนเลสทึบ และควรใช้เส้นทางเดิมในการเคลื่อนย้ายขยะทุกครั้ง

                6.เมื่อไปถึงจุดพักขยะจะต้องมีการแบ่งโซนที่จะส่งขยะไปกำจัดตามที่ต่าง ๆ ให้เรียบร้อย และจะต้องทำความสะอาดล้างพื้นที่เก็บขยะเป็นประจำ

 

                การแยกประเภทขยะคือสิ่งที่ทุกโรงพยาบาลต่างก็ให้ความสำคัญ และเป็นข้อกำหนดชัดเจนที่ทุกคนในโรงพยาบาลจะต้องปฏิบัติตาม เพื่อความสะอาดและสุขอนามัย โดยข้อมูลที่ได้รวบรวมมานั้นเป็นข้อมูลจากหลากหลายโรงพยาบาล ซึ่งในแต่ละที่ก็จะมีข้อกำหนดที่เฉพาะลงไปอีก

 

แหล่งอ้างอิง :

https://med.mahidol.ac.th/green/th/garbage/screen 

http://hpc6.anamai.moph.go.th/ewt_dl_link.php?nid=712&filename

http://203.157.144.198/web/depboard/uploads/467_20180716_152744_1.pdf

http://www.nopparat.go.th/data/py61/datasoi.pdf 

http://songhosp.com/ic/wordpress/wp-content/uploads/2015/11/%E0%B9%81%E0%B8%99%E0%B8%A7%E0%B8%97%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%9A%E0%B8%A3%E0%B8%B4%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%88%E0%B8%B1%E0%B8%94%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%B9%E0%B8%A5%E0%B8%9D%E0%B8%AD%E0%B8%A2%E0%B9%83%E0%B8%99%E0%B8%AB%E0%B8%99%E0%B9%88%E0%B8%A7%E0%B8%A2%E0%B8%9A%E0%B8%A3%E0%B8%B4%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%9B%E0%B8%90%E0%B8%A1%E0%B8%A0%E0%B8%B9%E0%B8%A1%E0%B8%B4.pdf 

http://www.oic.go.th/FILEWEB/CABINFOCENTER17/DRAWER002/GENERAL/DATA0001/00001430.PDF 

http://203.157.177.7/dward/document_file/environment/common_form_upload_file/20140627114040_1378424671.pdf